زهرا بذرافکن
در روزها و هفتههایی که جغرافیای عاشقی، میلیونها دل شیفته و عاشق را از سراسر جهان به سوی مسیرهای منتهی به کربلای معلی میکشاند، بزرگترین جلوهگاه مهرورزی و ایثار بیدریغ بشری شکل میگیرد.
در این حماسه باشکوه، مردم شریف و کریم عراق با دلهایی گشوده و آغوشهایی باز، تمام داشتههای خود را خادمانه در طبق اخلاص میگذارند. در میان این میزبانی بینظیر، نقش نخلهای نوپای این دیار، یعنی کودکان و خردسالان عراقی، جلوهای خرق عادت و فوقالعاده زیبا دارد؛ کودکانی که از نخستین سپیدهدمان تا پاسی از شب، با دستهای کوچک اما همتهای والایشان، خستگی از تن زائران اباعبدالله الحسین (ع) میزدایند، آب آشامیدنی به دست زائران میدهند، عطر میافشانند و با شادمانی معصومانه خود، مسیر سختی پیادهروی را دلپذیرتر میکنند.
برای پاسخ به این حجم از سخاوت و یکرنگی خالصانه، قدردانی و سپاسگزاری بر دوش زائران ایرانی است. در راستای تعمیق همین پیوندهای برادرانه، چند سالی است که حرکتی متفاوت تحت عنوان پویش فرهنگی «بلون الحرم» (به رنگ حرم) شکل گرفته است. این طرح مردمی که نخستین بار در سالهای گذشته با مشارکت چند تن از فعالان فرهنگی کشور و با حمایتهای اولیه آستان قدس رضوی و بنیاد کرامت آغاز شد، اهدافی فراتر از یک هدیه ساده را دنبال میکند. در این پویش خودجوش، کتابهای ویژه رنگآمیزی با تصاویر اماکن متبرکه جهان اسلام همراه با بستههای مدادرنگی تهیه شده و به عنوان سوغات فرهنگ و دوستی، توسط زائران ایرانی به دست کودکان عراقی میرسد؛ حرکتی مردمی که تمام هزینههای آن اکنون با کمکهای خرد و کلان خیرین و زائران تامین میشود.
برای روایت شنیدنی این اقدام فرهنگی ارزشمند، با عباس حسیننژاد، طراح و مجری پویش مردمی «بلون الحرم» تماس گرفتم، موضوع گفتوگو را که گفتم، پرسید شما اربعین میروید؟ گفتم بله. گفت: «تنها هستید یا با کاروان میروید؟ چقدر از این بستهها را میتوانید با خودتان ببرید؟» این شروع گفتوگویی بود که تا چند ساعت بعد چند بسته کتاب و مداد رنگی بلون الحرم را به دست من میسپرد تا من هم بخش کوچکی از ادای این نذر مردمی و فرهنگی در مسیر اربعین حسینی باشم.
هدیهای از جنس سپاس
قدم زدن در مسیر پیادهروی اربعین، مواجهه با زبانی از محبت است که بینیاز از هرگونه واژه و ترجمه سخن میگوید. زائرانی که شبها در منازل ساده اما باصفای مردم عراق میآسایند، صمیمیت و کرامت بیکرانی را تجربه میکنند که هرگز از یاد نخواهد رفت. در این میان، چهره خندان و چشمهای منتظر بچههای خانه، یادآور این حقیقت است که قدرشناسی، شایستهترین پاسخی است که میتوان به این همه نیکوکاری داد. هدیه دادن به کودکان، بهترین راه برای برقراری ارتباطی ماندگار و حک کردن خاطرهای شیرین در ذهن نسل آینده کشور همسایه است.
عباس حسیننژاد، طراح این پویش فرهنگی با اشاره به چگونگی شکلگیری اولیه این حرکت فرهنگی میگوید: «ریشه و ساختار اولیه این ایده درست از دل همان لحظاتی بیرون آمد که زائران ایرانی در خانهها و موکبهای مردمی عراق تن به آسایش میسپردند. با مشاهده این حجم وسیع از عطوفت و میزبانی بیدریغ، دریافتیم که پاسخگویی به این همه مهرورزی تنها با سپاسگزاری زبانی حق مطلب را ادا نمیکند. با خود اندیشیدیم چنانچه تحفهای ارزشمند و دلنشین برای فرزندان آنها فراهم آوریم، احتمالا خاطرهای بسیار ماندگارتر و دلپذیرتر از حضور زائران ایرانی در ژرفای ذهن و روان آنان باقی خواهد گذاشت.» کتابآرایی و تصویرگری برای کودکان، زبانی جهانی برای انتقال مفاهیم والای معنوی و معرفتی است. وقتی دستان کوچک یک کودک با مدادهای رنگی روی نقش و نگار حرمهای مطهر میلغزد، نوعی پیوند روحی در خاطرش شکل میگیرد. در طرحهای جدید این بستهها، تلاش شده تا شناخت جغرافیایی و معرفتی نسبت به اماکن مقدس اهلبیت (ع) در قالب سرگرمی و هنر به کودکان آموزش داده شود.
مدیر پویش «بلون الحرم» با توضیح ویژگیها و تغییرات ساختاری این کتابها خاطرنشان میکند: «مجموعه کتابهایی که توسط تیم ما طراحی، آمادهسازی و بستهبندی شده و در ایام اربعین در میان خردسالان عراقی توزیع میشود، فقط برای نقاشی کردن نیست. ما تصاویر اماکن متبرکه و مقدس، از جمله مسجدالحرام، بینالحرمین شریفین، آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) و حرم مطهر حضرت زینب (س) را در کنار هم جمع کردهایم تا خردسالان عراقی ضمن رنگآمیزی، شناخت و انس بیشتری با این بارگاههای مطهر پیدا کنند. این مجموعه هر ساله دستخوش ارتقا و تکمیل شده است؛ در نسخه به چاپ رسیده جدید، شرحی کوتاه و آموزشی نیز برای هر تصویر گنجانده شده است.»
حماسهای کاملا مردمی؛ از نذورات خرد تا همراهی زائران
شکوه حماسه اربعین همواره در مردمی بودن نهفته است. زیبایی پویشهای اینچنینی نیز در همین پویایی و اتکای خالصانه به نذورات خرد و کلان آحاد جامعه جریان دارد. جایی که هر فرد به قدر وسع خویش، از مبلغی کوچک تا مبالغ هنگفت، یا حتی با پذیرفتن زحمت حمل و توزیع دستی بستهها در طول مسیر نجف تا کربلا، در این کار خیر شریک و سهیم میشود.
حسیننژاد با اشاره به ماهیت کاملا مردمی و غیرسازمانی این طرح تصریح کردند: «جالبترین بعد این نذری پشتصحنه تهیه و آمادهسازی این هدایا است. در این مسیر هیچگونه اتکایی به بودجههای هنگفت یا اعتبارات دولتی وجود ندارد. اگرچه گام اول این حرکت با پشتیبانی آستان قدس رضوی و مجموعه بنیاد کرامت شکل گرفت اما در مراحل بعدی، تمامی هزینههای ساخت و تهیه بستهها مستقیما توسط خود مردم تامین شد؛ فردی با مبلغ ۵۰ هزار تومان و دیگری با مبالغ میلیونی در این امر مشارکت میکند. گروهی از مردم علاوه بر کمک مالی، بستههای آماده را تحویل گرفته و شخصا تا صحن و سرا و مسیرهای نجف و کربلا حمل میکنند تا به صورت مستقیم به دست خود کودکان عراقی برسانند.»
پیوندی که مرزها را کمرنگ میکند
قدرت ابزارهای فرهنگی در زدودن سوءتفاهمها و تحکیم علقههای برادرانه میان دو ملت دوست و همسایه، غیرقابل انکار است. یک هدیه ساده به کودک، میتواند قفل دلهای یک خانواده یا یک محله را بگشاید و مرزهای جغرافیایی و زبانی را بهکلی کمرنگ سازد. اثرات عاطفی این بستهها گواهی میدهد که مهرورزی خالصانه، ریشهدارترین ابزار برای ایجاد اخوت و مودت پایدار میان مسلمانان است. طراح پویش «بلون الحرم» در این باره میگوید: «کتاب بلون الحرم در شرایط فعلی از یک اثر ساده رنگآمیزی کودکانه فراتر رفته و به نماد و پیوندی برای تعمیق مودت و صمیمیت میان ملت ایران و عراق مبدل شده است. یکی از دوستان من که در شهر کربلای معلی موکبداری میکند، چند ماه پس از پایان مناسک اربعین در تماسی تلفنی به من گفت: میدانی کتابهای اهدایی شما چه اثری برجای گذاشت؟ وقتی بچههای محله آن کتابها را دریافت کردند، گویی تمام حصارها و دیوارهای تکلف میان ما و خانوادههایشان فرو ریخت. از آن زمان به بعد، گرمای سلامها و میزان رفتوآمدهایمان دوچندان شد و موکب ما دیگر در نظر آنها غریبه به شمار نمیرفت. همین دفترچههای کوچک توانستهاند موکبهای ایرانی را با اهالی و خانوادههای محلات عراق بسیار صمیمیتر سازند. بر همین اساس است که این روزها مجموعههای متنوع دیگری نیز دستبهکار شده و هدایایی نظیر عروسک و اسباببازی برای بچههای عراقی مهیا میکنند؛ انگار همه متوجه شدهاند شاد کردن دل یک کودک، کوتاهترین مسیر برای فتح قلوب خانواده اوست.»
در آستانه اربعین حسینی، مجددا کارگاههای کوچک بستهبندی فعالیت خود را آغاز کردهاند؛ کتابها به ترتیب روی هم چیده میشوند، مدادرنگیها درون پاکتهای مخصوص قرار میگیرند و هر بسته بدون هیچگونه هیاهو برای سفری بزرگ مهیا میشود. سفری که مقصد آن خانههای بیآلایش و صمیمی کسانی است که سالانه عظیمترین میزبانی جهان را رقم میزنند و کودکانی که ایرانیان را با درک و شناختی شایستهتر میشناسند و باور دارند که ملت ایران، مردمی بس سپاسگزار، باوفا و مهربان هستند.
