«رودربایستی» در فرهنگ ما گاه با احترام اشتباه گرفته می‌شود، اما از دیدگاه کارشناسان می‌تواند نقابی برای ترس از طرد شدن باشد که یک روانشناس به واکاوی ریشه‌های «سندروم خوشایند بودن» و راهکارهای خروج از حصار رودربایستی پرداخت.
مشتلق: مریم هاشمی در این باره به ایسنا گفت: رودربایستی ذاتا صفت اخلاقی نیست اگر این رفتار باعث شود فرد برخلاف خواسته و حق خود رفتار کند، مانع ابراز وجود سالم است. وی با اشاره به اینکه چگونه می‌توان در عین ادب، قاطع بود و دچار رودربایستی افراطی نشد، گفت: احترام یعنی حقوق دیگران را رعایت کنیم، اما رودربایستی افراطی یعنی نادیده گرفتن حقوق خود. می‌توان مودبانه اما قاطعانه نظر خود را بیان کرد.
این روانشناس در این باره که چرا بسیاری از ما به قیمت نادیده‌گرفتن حقوق و آرامش خود، تن به خواسته‌های دیگران می‌دهیم؛ ریشه این «باج‌دهی عاطفی» چیست، گفت: ریشه آن معمولا ترس از رد شدن، ناراحت کردن دیگران، قضاوت شدن یا ایجاد تعارض است؛ فرد برای حفظ رابطه، نیازهای خودش را سرکوب می‌کند البته در چنین مواقعی فروخوردن خشم می‌تواند باعث افزایش استرس، اضطراب، تحریک‌پذیری و فرسودگی روانی شود. این وضعیت در طولانی‌مدت می‌تواند با مشکلات جسمی ناشی از استرس همراه باشد. وی تاکید کرد: سندروم خوشایند بودن یعنی فرد بیش از حد به تایید دیگران وابسته باشد. ترس از طرد شدن باعث می‌شود فرد برای پذیرفته شدن، خواسته‌های دیگران را مقدم بداند. همچنین رودربایستی در محیط کار مانع بیان شفاف مشکلات و انتقادها می‌شود. نتیجه این وضعیت، کاهش همکاری، افزایش سوءتفاهم و شکل‌گیری روابط ناسالم است.
مهارت «نه» گفتن،بدون احساس گناه
وی با اشاره به اینکه «نه» گفتن برای بسیاری از ایرانیان، امری سخت و گاهی غیراخلاقی تلقی می‌شود؛ در این باره که چگونه می‌توانیم مهارت «نه گفتن بدون گناه» را تمرین کنیم؟ گفت: برای «نه» گفتن، باید از جملات کوتاه و محترمانه استفاده کنیم؛ مثلا «ممنون، اما نمی‌توانم»؛ باید بدانیم نه گفتن به یک درخواست به‌معنی بی‌احترامی به فرد نیست.
این روانشناس با اشاره به تفاوت «تعارف» که بخشی از فرهنگ ماست با «رودربایستی» که نوعی گیرافتادن در حصار انتظارات است، بیان کرد: تعارف معمولا یک رفتار اجتماعی و فرهنگی برای حفظ ادب و احترام است، اما رودربایستی زمانی است که فرد احساس کند نمی‌تواند برخلاف انتظار دیگران رفتار کند، حتی اگر خودش ناراضی باشد. وی در مورد تمرین‌های رفتاری ساده برای کنار گذاشتن رودربایستی اظهار کرد: برای این کار چند تمرین ساده وجود دارد، نخست اینکه پیش از قبول هر درخواستی، چند ثانیه مکث کنید. همچنین خواسته خود را واضح بیان کنید و «نه» گفتن را با درخواست‌های کوچک تمرین کنید. علاوه بر این سعی کنید پاسخ خود را بدون عذرخواهی بیش از حد بیان کنید و همواره به خود یادآوری کنید که حق انتخاب و تعیین مرزهای شخصی‌تان را دارید.
